Κυριακή Ε΄ Λουκά (Λουκ. ιστ΄19 - 31)

Αρχιμανδρίτης Δημήτριος Πολιτάκης
Ιεροκήρυκας Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης

«Ο άνομος και ανώνυμος πλούσιος»

Το θέμα της «μετά θάνατον ζωής» αποτελεί ένα μεγάλο ερώτημα, γιʼαυτό και οι άνθρωποι κάθε εποχής προσπαθούν να απαντήσουν στο … που πορεύομαι μετά το θάνατο.

          Ο Κύριος Ιησούς Χριστός έχει απαντήσει σε αυτό το ερώτημα και έχει ξεκαθαρίσει ότι ο άνθρωπος έχει αρχή και δεν έχει τέλος, είναι πλασμένος για την αθανασία.

Ο άνθρωπος είναι «κατʼεικόνα» δημιούργημα του Θεού, προορισμένος για την αιωνιότητα, γιʼαυτό και ο θάνατος που δια της παρακοής εισήλθε στη ζωή του αποτελεί ξένο σώμα.

          Στο Ευαγγελικό κείμενο που μας παρουσιάζει σήμερα με γλαφυρό τρόπο ο Λουκάς έχουμε δύο «πρωταγωνιστές», έναν πλούσιο άνθρωπο που δεν αναφέρεται το όνομά του και ένα φτωχό με το όνομα Λάζαρος.

          Ο πλούσιος ζει μέσα στην πολυτέλεια, τη σπατάλη, την αίγλη, τον ατομισμό, την αδιαφορία, τη σκληρότητα και το ακόρεστο των κάθε λογής επιγείων απολαύσεων. Αντιθέτως, η ζωή του φτωχού και ταπεινού Λαζάρου είναι γεμάτη με στέρηση, θλίψη, ανέχεια, ασθένειες και πόνο. Μια κατάσταση απερίγραπτα τραγική για έναν άνθρωπο που υποφέρει φρικτά από ψυχικές και σωματικές πληγές.

          Ο φαντασμένος πλούσιος χαρακτηρίζεται από τρομερή αδιαφορία και αλαζονεία. Δεν τον απασχολεί η παρουσία του ταλαιπωρημένου και πάμφτωχου Λαζάρου που βρίσκεται έξω από την πόρτα της κατοικίας του και τρέφεται μονάχα με τα ψίχουλα και τα αποφάγια που απομένουν από τα ακριβά γεύματά του.

          Όμως, όλα έχουν ένα τέλος σε αυτόν τον κόσμο και ο ξαφνικός και απρόσκλητος επισκέπτης που ονομάζεται θάνατος έρχεται και μεταφέρει αυτούς τους δύο ανθρώπους από τα πρόσκαιρα στα αιώνια, στο υπαρκτό (κατά τους αψευδείς λόγους του Κυρίου) μέρος εκείνο που δεν υπάρχει τέλος. Άλλωστε, η αιωνιότητα είναι πέρα από την ανθρώπινη αντίληψη και πάνω από το κτιστό σύμπαν.

Με το πέρασμά τους στην αιωνιότητα, ο Λάζαρος βρίσκεται στην απόλυτη χαρά και απολαμβάνει τη δροσιά του Παραδείσου, ενώ ο ανώνυμος και ατομιστής πλούσιος «καίγεται» από τη στέρηση της αγάπης του Θεού.

          Στο σημείο αυτό αξίζει να αναρωτηθούμε, ποιος είναι ο λόγος που ο Ευαγγελιστής Λουκάς δε μας κάνει γνωστό το όνομα του πλουσίου ανθρώπου της παραβολής; Ο Επίσκοπος Φαναρίου Αγαθάγγελος σε ένα από τα υπέροχα βιβλία του (Η  Ζύμη του Ευαγγελίου, Αγαθαγγέλου Επισκόπου Φαναρίου, σ. 30) αναφέρει, ότι : «η γνωριμία μας με τον πλούσιο δε γίνεται μέσω του ονόματος, αλλά με την περιγραφή ότι φορούσε πορφύρα και βύσσο, δηλαδή πολυτελή ρούχα, και διασκέδαζε καθημερινά. Μη προσδίδοντας λοιπόν, όνομα στον πλούσιο, ο Χριστός του αφαιρεί την πραγματική ύπαρξη του προσώπου σε σχέση με τον Θεό και τον συνάνθρωπο και η ύπαρξη περιορίζεται μόνο στα πολυτελή ενδύματα και στην καθημερινή διασκέδαση. Γι΄αυτό και ο πλούσιος, για το περιβάλλον του, είχε αξία όχι ως πρόσωπο, αλλά ως πλούσιος».

          Ο πλούσιος, ως άνθρωπος, αδιαφόρησε απέναντι στο συνάνθρωπό του και απέναντι στο Θεό. Θεώρησε τα πάντα ως δεδομένα και «μαγεύτηκε» από την τρυφηλή ζωή του και με αυτόν τον τρόπο διάλεξε ενσυνείδητα το μονοπάτι που οδηγεί στον πνευματικό θάνατο και έχασε τον εαυτό του.

          Ο πλούσιος πορεύεται στον τόπο της βασάνου, υποφέρει, διψάει, απελπίζεται και δεν έχει τη δυνατότητα να ζητήσει συγγνώμη για όλα όσα έπραξε εν ζωή. Χρειάζεται πλέον τη βοήθεια των άλλων, όμως έχει περάσει, δυστυχώς γιʼαυτόν, σε ένα διαφορετικό τρόπο ύπαρξης χωρίς ελπίδα επιστροφής.

          Μέσα στη φρικτή κατάσταση που βιώνει στον τόπο της βασάνου όπου βρίσκεται, τον απασχολεί και κάτι άλλο, το τι θα απογίνουν τα εν ζωή ευρισκόμενα πέντε αδέλφια του που ζουν με τις ίδιες αντιλήψεις και τον ίδιο τρόπο. Φοβάται ότι και εκείνοι θα έχουν το δικό του κατάντημα, γι΄αυτό εκλιπαρεί τον Αβραάμ να στείλει το Λάζαρο στο σπίτι του πατέρα του για να τους πληροφορήσει και να τους βεβαιώσει για την τραγική κατάσταση που βιώνει.

          Ο Αβραάμ απαντάει στον πρώην πλούσιο : «έχουσι Μωϋσέα και τους Προφήτας ακουσάτωσαν αυτών». Έχουν δηλαδή τον Μωϋσή και τους Προφήτες, ας ακούσουν τα λόγια τους.

          Ο Αβραάμ γνωρίζει ότι οι οικείοι του πλουσίου είναι πωρωμένοι, φιλοχρήματοι, σκληροί και τυφλωμένοι από τη ματαιότητα του  κόσμου, προσκολλημένοι στα υλικά αγαθά τόσο πολύ που ακόμη και νεκρό να δουν να ανασταίνεται δε θα πεισθούν για το τι συμβαίνει μετά το θάνατο.        

Ο φτωχός Λάζαρος της παραβολής δεν πέρασε απαρατήρητος στο Θεό, γιʼαυτό απολαμβάνει πλέον τη μακαριότητα του Παραδείσου, αυτό που ο δυστυχής πρώην πλούσιος δε δύναται να απολαύσει εξαιτίας του χάσματος που υπάρχει μεταξύ τους.

          Αγαπητοί μου.

          Ο Χριστός χρησιμοποίησε αυτήν την παραβολή για να διδάξει και να αποδείξει με απλό και κατανοητό τρόπο ότι ο θάνατος είναι ένα απλό πέρασμα από τα εφήμερα στα αιώνια, από τη ματαιότητα του κόσμου στην αλήθεια του Θεού.

          Σήμερα, οι άνθρωποι είναι ακόμη τυφλωμένοι από τη ματαιότητα και την πλεονεξία και η αναγνώριση σε πολλά πρόσωπα δε γίνεται από το όνομά τους αλλά από την κοινωνική, επαγγελματική, οικονομική και πολιτική θέση την οποίαν κατέχουν.

          Στο σημερινό Ευαγγελικό κείμενο τονίζεται εμφατικά το γεγονός της αιωνιότητας. Ο Κύριος μας λέει εν ολίγοις, ότι η αιωνιότητα είναι ο μόνιμος και σίγουρος προορισμός μας, ότι υπάρχει και είναι αμετάβλητη, ότι σε αυτήν όλοι θα κληθούμε.

Η απόλαυση ή ο πόνος της αιωνιότητας δεν ξεκινούν με το θάνατο αλλά με τον τρόπο της ζωής μας. Ο θάνατος έρχεται ως επισφράγισμα μιας κατάστασης που εμείς ελεύθερα επιλέξαμε, γιʼαυτό εάν επιθυμούμε να απολαύσουμε την αιωνιότητα του Παραδείσου, όπως ακριβώς η Αγία μας Εκκλησία εννοεί, ας εγκαταλείψουμε τη νοοτροπία να εργαζόμαστε σε δύο αφεντικά, το Θεό και το διάβολο.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αναφέρει ότι : «η παραβολή του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου μας παρέχει φάρμακα σωτηρίας, διότι σωφρονίζει εκείνους που πλουτίζουν και παρηγορεί τους φτωχούς. Αυτήν την παραβολή οι πλούσιοι να τη γράψετε στον τοίχο της οικίας σας και οι φτωχοί στον τοίχο της διανοίας σας».

          Ας προσέξουμε λοιπόν!

Ας απορρίψουμε την ανόητη νοοτροπία του πλουσίου ανθρώπου που περιορίζεται στα φθαρτά, στα απατηλά και στα πρόσκαιρα του υλικού κόσμου. Μια νοοτροπία που τον οδήγησε στην κόλαση, στην καταστροφή.

Ας ακούσουμε προσεκτικά τα λόγια του Κυρίου Ιησού Χριστού και ας εργαστούμε ανάλογα ώστε να οδηγηθούμε στο μέρος εκείνο που δεν υπάρχει πόνος, θλίψη και στεναγμός, αλλά ατελεύτητη ζωή μέσα στη μακαριότητα της Χάριτος του Θεού.

Ας μελετήσουμε προσεκτικά τον εαυτό μας για να μη μείνουμε «άνομοι και ανώνυμοι», όπως ο πλούσιος της παραβολής.

Ας ερευνήσουμε προσεκτικά τη σκέψη και τις επιθυμίες μας και ας προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στο αιώνιο ερώτημα μιας άλλης γνωστής Ευαγγελικής διηγήσεως : «ἃ δὲ ἡτοίμασας τίνι ἔσται;».

Άραγε, στο ταξίδι μας προς την αιωνιότητα θα μας συνοδεύουν ό,τι και όσα αποκτήσαμε σε αυτόν τον κόσμο ;;

Η απάντηση είναι γνωστή σε όλους!